Books LIVE Community Sign up

Login to BooksLIVE

Forgotten password?

Forgotten your password?

Enter your username or email address and we'll send you reset instructions

Books LIVE

Richard de Nooy

@ Books LIVE

BookWalk #6 | Het geheim van Treurwegen | Guus Bauer

Het geheim van TreurwegenHet BookWalk-concept doodt twee vliegen met een klap. Het biedt een oplossing voor het netelige probleem van de ‘vrienden-recensie’, door de recensent te vrijwaren van een oordeel waar toch vaak een zweem van onbetrouwbaarheid aan kleeft. Zo kan de pasgeborene met een gerust hart worden toegezongen, zonder dat je hoeft prijs te geven hoe mooi of lelijk je het kindje wel niet vindt. Bovendien mag er uitgebreid geciteerd worden, iets dat naar mijn smaak te weinig gebeurt in veel andere recensies. Zo krijgt de potentiele lezer toch inzicht in het verhaal en de stijl van de schrijver, zonder dat de mening van de recensent in de weg zit.

Wandel mee door Guus Bauer’s Het geheim van Treurwegen (Signatuur, 2013), waarin een intrigerend en onderbelicht stukje geschiedenis uit de Eerste Wereldoorlog een hoofdrol speelt.

Elke tien minuten heeft va een nieuw glaasje ingeschonken, zes stuks, in totaal precies een vol uur. De blos op de wangen van de kapelaan breidt zich binnen een seconde of twee uit over heel zijn hoofd. Van lichtrood naar bijna kardinaalpaars. Hij buigt naar voren en vraagt achter zijn hand aan va: “Komen er ook voor de jongsten al vrijers aan?” (p. 14) | Boer Treurwegen heeft weinig vertrouwen in de kerk en de dienaars van God, maar maakt van de nood een deugd door ze als brandstof voor zijn vileine grappen te gebruiken.

Iedereen kijkt naar het beest. Zoiets heb ik nog nooit gezien. Er zitten grote zwarte plekken op de roze huid en er kringelt rook omhoog. Toen de zeug tegen de draden aan liep, knetterde en flitste het alsof we midden in een onweer zaten. Het lichaam van het dier schokte en sidderde. (p. 43) | Willem Treurwegen begint te begrijpen waar het hoge hek met de bliksemschichten voor bedoeld is. Een varken dient als proefkonijn.

Het maakt een piepend geluid wanneer het traliewerkje in de deur wordt geopend. Er is natuurlijk geen olie meer voor de scharnieren. Daarmee moet de oorlogsmachine worden gesmeerd. Hans kijkt een paar keer om zich heen. Dan haalt hij een worst uit zijn mouw en steekt die door het luikje. (p. 62) | Met hun eerste daden van verzet smeden boerenzoon Willem en slagersknecht Hans een band die door de oorlog danig op de proef zal worden gesteld.

Ik leg de revolver op de keukentafel en trek de broek en het jasje aan die ook in het pakket zitten. Het vriest al behoorlijk en zo zal ik het warm hebben als vannacht de grens over ga. (p. 77) | Het noodlot trakteert Willem op een cadeau dat zijn verdere leven zal bepalen.

Die blik van hem wil ik op papier vastleggen. Ik heb een nieuw vel papier genomen en teken rustig verder: de appèlplaats met aan de ene kant onze soldaten en de mannen met de Engelse baretten, aan de ander kant de piekhelmen en in het midden de Hollandse jongens. (p. 108) | Willem maakt kennis met een vroege vorm van de multiculturele samenleving in het Nederlandse interneringskamp waar hij wordt vastgezet. Hier woedt de oorlog stilletjes door op neutraal gebied.

Ik deel kruistekens en de absolutie uit alsof het mijn dagelijkse werk is. Iedereen wordt door mij vergeven. Ik kijk nergens meer van op. Dat is natuurlijk niet helemaal waar. Of helemaal niet waar zelfs. Heel veel technische snufjes zijn nieuw voor me. Net als sommige zonden. (p. 143) | Willem begint de nadelen van zijn vermomming in te zien. Zijn moeder zou trots op hem zijn. Zijn vader minder.

Heeft ons kleine land wel een pand met vertegenwoordigers in Londen? En is dat dan wel openbaar? Wat voor mensen werken daar? Zijn die wel te vertrouwen? Wat moet ik dragen, houd ik het Hollands marineblauw aan, ga ik in het uniform van oom Alfons, of verkleed ik me weer als pastoor? Zijn ze in Engeland ook zo goedgelovig? (p. 159) | Onder zijn vele gedaantewisselingen blijft Willem een boerenzoon uit de Kempen, die de snelcursus overleven in oorlogstijd moet doorlopen.

Toen hij sprong knapte de staande balk en viel boven op zijn hoofd. Gelukkig had Hans zijn helm op, de Engelse die lijkt op een omgekeerde nachtspiegel. Hij werd door de balk tot aan zijn heupen in de aarde gehamerd. Er waren zeven rekruten nodig om hem uit de grond te trekken. (p. 193) | Enige overdrijving is Willem niet vreemd, vooral waar het zijn vriend Hans betreft, die uitgroeit tot een minzame Goliath.

Mijn koerier met de puntsnor en de metaalachtige ogen is er ook weer. Ik heb hem eergisteren niet herkend, omdat hij een verband om zijn voorhoofd had en een platte pet op zijn kop in plaats van een nephelm. (p. 217) | Deze kunstzinnige koerier zal nog een belangrijke rol in de geschiedenis gaan vervullen. Maar daar is Willem zich jammer genoeg niet van bewust.

Hij knielt naast de soldaat, slaat het boek open en begint in het koeterwaals iets op te dreunen. Het komt me vaag bekend voor. Dan zegent hij de gewonde en slaat tegelijkertijd een paar vliegen weg. Ik denk even aan va en moe. (p. 232) | De dienaars van God zijn alom aanwezig, evenals de herinneringen aan het leven waaruit Willem Treurwegen is losgerukt, misschien zelfs bevrijdt, door de oorlog.

Daarna gingen we met z’n allen de ladders op. Het was een machtig gezicht om langs de linie te kijken. Al die uniformen, al die mannen die als stengels van een vreemd veldgewas ineens de kop over het maaiveld uitstaken. (p. 261) | En dan moet de volgende wereldbrand nog komen.

(Het geheim van Treurwegen verscheen in januari 2013 bij Signatuur.)

 

Please register or log in to comment